Helaas zien we vrij regelmatig persberichten opduiken over grensoverschrijdend gedrag. Dat zijn helaas alleen de meest ernstige zaken, maar het komt echt veel meer voor dan men denkt.  

Het is een groot maatschappelijk probleem en we zien dan ook in de praktijk dat dit probleem ook bij verenigingen voorkomt. 

Binnen onze club willen we hier alle moeite voor doen om dit te voorkomen. We willen onze sporters, jong en oud een veilige haven bieden en ze proberen te beschermen tegen dergelijke excessen.   

Wat verstaan we nu eigenlijk onder grensoverschrijdend gedrag? 

Grensoverschrijdend gedrag is gedrag waarmee men een ander schade op fysiek, mentaal of emotioneel vlak toe brengt. Vaak heeft grensoverschrijdend gedrag ook te maken met machtsmisbruik en komt het vaak voor in situaties waarbij machtsongelijkheid speelt (bijv. trainer richting speler of bestuur richting trainer). Dit gedrag kan opzettelijk maar ook onopzettelijk gebeuren. 

Het kan voorkomen dat de beschuldigde niet beseft dat zijn/haar gedrag door de andere als grensoverschrijdend wordt ervaren. Het slachtoffer kan het gedrag echter wel als ongewenst en onaangenaam aanmerken. Een grapje maken of een iemand een knuffel geven is dus niet per definitie grensoverschrijdend, tenzij de ander dat wel zo ervaart. Je spreekt van grensoverschrijdend gedrag als het gaat om handelingen die niet geaccepteerd worden door de andere betrokkene(n). 

De 5 meest voorkomende vormen van grensoverschrijdend gedrag 

Grensoverschrijdend gedrag kan variëren van grof geweld (mishandeling en seksueel misbruik) tot meer subtieler gedrag, zoals een opmerking of een blik. Het laatste is voor velerlei interpretatie uitlegbaar. Het is echter grensoverschrijdend als het slachtoffer dat als zodanig ervaart en daar een onveilig gevoel aan over houdt. Het is daarom belangrijk om altijd te kijken naar het gedrag vanuit het oogpunt van het slachtoffer.   

De meest voorkomende vormen zijn:  

1. Seksueel  grensoverschrijdend gedrag / intimidatie

Seksueel grensoverschrijdend gedrag is elke seksuele opmerking, gebaar, of actie die iemands persoonlijke grenzen overschrijdt (zowel lichamelijk of online) en de ander een onveilig, ongemakkelijk of bang gevoel geeft, variërend van ongewenste seksueel getinte appjes tot aanranding en verkrachting. Het omvat zowel "hands-off" gedrag (zoals ongewenste opmerkingen of sexting) als "hands-on" gedrag (ongewenste aanrakingen, zoenen, seksueel geweld), waarbij de nadruk ligt op hoe de ontvanger het ervaart. Dit komt zowel bij vrouwen als mannen voor.  

2. Discriminatie
Op het moment dat je iemand ongelijkwaardig behandeld omdat deze een andere afkomst,  een ander geslacht, seksuele geaardheid, lichamelijke of geestelijke beperking of godsdienst heeft, dan noemen we dat discriminatie. Het maken van een grapje over iemands geaardheid of buitensluiten van bepaalde bevolkingsgroepen zijn voorbeelden hiervan.

3. Pesten
Pesten betreft alle vormen van intimiderend gedrag met een structureel/herhalend karakter. Daarbij proberen één of meerdere personen een ander fysiek, verbaal en/of psychologisch schade toe te brengen. Pestgedrag kan heel duidelijk zijn, bijvoorbeeld als iemand specifiek wordt buitengesloten of beledigd, maar het kan ook heel subtiel zijn. Ook het online pesten via social media behoort tot deze categorie. Denk bijvoorbeeld aan iemand die wordt uitgesloten van een WhatsApp-groep of die ongewenst seksueel getinte foto's krijgt toegestuurd.

4. Fysiek of verbaal geweld
Het bedreigen en aanvallen/mishandelen, zowel fysiek als verbaal, vallen hieronder. Bijvoorbeeld schelden, kwetsende uitingen, lichamelijk geweld of bewust vernielen van andermans eigendom, maar ook roddelen. 

5. Intimidatie en machtsmisbruik
Intimidatie is iemands gedrag beïnvloeden door diegene angst aan te jagen. Het kan plaatsvinden door iemand in een machtspositie, richting iemand die minder of geen macht heeft. Denk hierbij aan de verhouding tussen een trainer en een speler. Intimidatie en machtsmisbruik komt daarbij vaak voor wanneer er machtsongelijkheid is. Deze ongelijkheid is aanwezig in de sport, maar hoeft geen probleem te zijn. Het is belangrijk om je bewust te zijn van machtsrelaties binnen de sportcontext en wat de gevolgen hiervan kunnen zijn.

Grensoverschrijdend gedrag binnen een vereniging kan verregaande consequenties hebben voor het slachtoffer maar natuurlijk ook voor de vereniging. Het slachtoffer zal zich niet veilig voelen binnen de vereniging en dat is iets wat nooit zou mogen gebeuren. 

Ieder lid, leider, vrijwilliger, ouder, toeschouwer moet zich binnen de vereniging veilig en vrij kunnen voelen.  Zodra je dat niet als zodanig ervaart, neem dan contact op met onze vertrouwens contact persoon (VCP). Laat het niet escaleren, bij de minste twijfel neem direct contact op.  

Ook als anderen (bijvoorbeeld leiders, ouders, teamleden, toeschouwers of vrijwilligers) ervaren of vermoeden dat iemand binnen de club getroffen wordt door grensoverschrijdend gedrag meldt dit dan zo spoedig mogelijk bij onze vertrouwens contact persoon. Zorg er voor dat het niet escaleert, tijdig ingrijpen kan erger voorkomen. Zoals aangegeven hoeft grensoverschrijdend gedrag niet opzettelijk te zijn. Het kan zijn dat iemand dat onbewust doet. Als deze daar op tijd op wordt geattendeerd kan het probleem al opgelost zijn.